بررسی تأثیر اجتناب مالیاتی بر ساخت امپراتوری مدیریتی: نقش سازوکارهای نظارتی و اعتماد به نفس بیش از حد مدیرعامل

علی بالائی, مهدی; رحیمی دستجردی, محسن; ساعدی, رحمان

doi:10.22103/jak.2025.24144.4105

بررسی تأثیر اجتناب مالیاتی بر ساخت امپراتوری مدیریتی: نقش سازوکارهای نظارتی و اعتماد به نفس بیش از حد مدیرعامل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه حسابداری، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

10.22103/jak.2025.24144.4105

چکیده

هدف: هدف این پژوهش بررسی تأثیر اجتناب مالیاتی بر ساخت امپراتوری مدیریتی باتوجه به نقش سازوکارهای نظارتی و اعتماد به نفس بیش از حد مدیرعامل است.

روش: جامعه آماری این پژوهش شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و نمونه آماری آن شامل داده‌های 105 شرکت برای دوره 9 ساله 1401-1393 است. روش نمونه گیری، روش حذفی سیستماتیک بوده است. در این پژوهش برای تجزیه و تحلیل داده‌ها و آزمون فرضیه‌ها از مدل‌های رگرسیون چندگانه به روش داده‌های ترکیبی استفاده شده است.

یافته‌ها: نتایج حاصل از پژوهش نشان داد اجتناب مالیاتی تأثیر مثبتی بر ساخت امپراتوری مدیریتی دارد و سازوکارهای نظارتی این تأثیر را تضعیف می‌کنند. همچنین مشخص شد که اعتماد به نفس بیش از حد مدیرعامل باعث تقویت تأثیر اجتناب مالیاتی بر ساخت امپراتوری مدیریتی می‌شود.

نتیجه‌گیری: مدیران با اعتماد به نفس بیش از حد با حمایت ضعیف از سرمایه‌گذاران، پس‌اندازهای مالیاتی را به سرمایه‌گذاری بیش از حد و هزینه‌های تحقیق و توسعه بیش از حد منحرف می‌کنند، و این احتمال را برجسته می‌کند که این مدیران از پس‌اندازهای مالیاتی شرکت‌ها برای ساخت امپراتوری استفاده می‌کنند. از این رو سهامداران و ذینفعان شرکت، مدیران عامل با سابقه ساخت امپراتوری تخریب کننده ارزش را می‌بایست برکنار کرده و با بهبود سازوکارهای نظارتی شرکت از فرصت طلبی مدیران برای ساخت امپراتوری جلوگیری کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

حسابداری مالیاتی

مراجع

حاجیان‌نژاد، امین و دانش‌سرارودی، سیدرسول (1398). بررسی تأثیر هزینه نمایندگی و نقدشوندگی بر اجتناب مالیاتی از طریق سودآوری. مجله دانش حسابداری، 10(1)، 115- 136. https://jak.uk.ac.ir/article_2266.html.

حسنی‌القار، مسعود و شعری‌آناقیز، صابر (1396). بررسی تأثیر توانایی مدیریت بر اجتناب مالیاتی. مجله دانش حسابداری، 8(1)، 107- 134. https://jak.uk.ac.ir/article_1649.html.

شیپوریان، سعید؛ مینایی، ساناز و دهقان‌محمودی، پری‌ناز (1402). بررسی رابطه بین خودشیفتگی مدیران، رشد فروش و سودآوری با اجتناب مالیاتی. نشریه علمی رویکردهای پژوهشی نوین مدیریت و حسابداری، 7(24)، 1750-1763. https://www.majournal.ir/index.php/ma/article/view/1989.

صفری گرایلی، مهدی و پودینه، شیوا (1395). اجتناب مالیاتی و به موقع بودن اعلان سود: آزمون تجربی از بورس اوراق بهادار تهران. پژوهشنامه مالیات، 31(79)، 101- 118. https://taxjournal.ir/article-1-983-fa.html.

فروغی، داریوش؛ امیری، هادی و فرزادی، سعید (1395). بررسی تأثیر سازوکارهای نظارتی سهامداران نهادی بر رابطه جریان‌های نقدی و تغییرات سطح نگهداشت وجه نقد شرکت‌های بورس اوراق بهادار تهران. دانش حسابرسی، 16(62)، 63-78. https://danesh.dmk.ir/article-1-1187-fa.html.

کمالی‌منفرد، شیما و علی‌احمدی، سعید (1396). تأثیر توانایی مدیریت بر اجتناب مالیاتی و ارزش شرکت با استفاده از روش تحلیل پوشش داده‌ها. مجله دانش حسابداری، 8(1)، 135- 154. https://jak.uk.ac.ir/article_1650.html.

References

Ali, Z., & Tauni, M.Z. (2021). CEO overconfidence and future firm risk in China: the moderating role of institutional investors. Chinese Management Studies, 15(5), 1057-1084. https://doi.org/10.1108/CMS-04-2019-0147.

Ahmed, A., & Duellamanm, S. (2013). Managerial overconfidence and accounting conservatism. Journal of Accounting Research, 51(1), 1-30. https://doi.org/10.1111/j.1475-679X.2012.00467.x.

Armstrong, C.S., Blouin, J.L., Jagolinzer, A.D., & Larcker, D.F. (2015). Corporate governance, incentives, and tax avoidance. Journal of Accounting & Economics, 60(1), 1–17. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2015.02.003.

Atwood, T.J. & Lewellen, C. (2019). The complementarity between tax avoidance and manager diversion: evidence from tax haven firms. Contemp. Account. Res, 36 (1), 259–294. https://doi.org/10.1111/1911-3846.12421.

Ben-David, I., Graham, J.R. & Harvey, C.R. (2010). Managerial miscalibration, Nber Working Paper Series, 16215. https://www.nber.org/system/files/working_papers/w16215/revisions/w16215.rev0.pdf.

Bradshaw, M., & Guanmin, L. (2014). Ownership structure and tax avoidance: evidence from agency costs of state ownership in China. Journal of Contemporary Accounting & Economics, 12(2), 141-158. DOI: 10.2139/ssrn.2239837.

Bragoli. D., Ferretti. C., Ganugi. P., Marseguerra. G., Mezzogori. D., & Zammori. F. (2021). Machine-learning models for bankruptcy prediction: do industrial variables matter? Spatial Economic Analysis, 17(2), 156–177. https://doi.org/10.1080/17421772.2021.1977377.

Chen, K.P., & Chu, C.C. (2005). Internal control versus external manipulation: A model of corporate income tax evasion. RAND Journal of Economics, 36(1), 151-164. https://www.researchgate.net/publication/297576688.

Chen, S., Chen, X., Cheng, Q., & Shevlin, T. (2010). Are family firms more tax aggressive than non-family firms? Journal of Financial Economics, 95(1), 41–61. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2009.02.003.

Cheng, C.A., Huang, H.H., Li, Y., & Stanfield, J. (2012). The effect of hedge fund activism on corporate tax avoidance. The Accounting Review, 87, 1493–1526. https://ssrn.com/abstract=1905544.

Chhaochharia, V., Kumar, A., & Niessen-Ruenzi, A. (2012). Local investors and corporate governance. Journal of Accounting & Economics, 54(1), 42–67. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2012.03.002.

Chyz, J., Gaertner, F., Kausar, A. & Watson, L. (2014). Overconfidence and Aggressive Corporate Tax Policy. Review of Accounting Studies, Forthcoming, 2408236. https://ssrn.com/abstract=2408236.

Crocker, K.J., & Slemrod, J. (2005). Corporate tax evasion with agency costs. Journal of Public Economics, 89(9-10), 1593–1610. https://doi.org/10.1016/j.jpubeco.2004.08.003.

Desai, M.A., & Dharmapala, D. (2006). Corporate tax avoidance and high-powered incentives. Journal of Financial Economics, 79(1), 145–179. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2005.02.002.

Desai, M.A., & Dharmapala, D. (2009). Corporate tax avoidance and firm value. The Review of Economics and Statistics, 91(3), 537–546. https://www.jstor.org/stable/25651357.

Desai, M.A., Dyck, A., & Zingales, L. (2007). Theft and taxes. Journal of Financial Economics, 84, 591-623. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2006.05.005.

Demerjian, P., Lev, B., & McVay, S. (2012). Quantifying managerial ability: A new measure and validity tests. Manage. Sci, 58 (7), 1229–1248. DOI: 10.2139/ssrn.1266974.

Foroughi, D., Amiri, H., & Farzadi, S. (2016). Studying the effect of institutional shareholders’ supervisory mechanisms on the relationship between cash flows and changes in cash holding levels of companies on Tehran Stock Exchange. Audit Science, 16(62), 63-78. https://danesh.dmk.ir/article-1-1187-fa.html [In Persian].

Gantchev, N., Sevilir, M., & Shivdasani, A. (2019). Activism and empire building. Journal of Financial Economics, 138(2), 526-548. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2020.06.001.

García-Meca, E., Ramon Llorens, M.C., & Martínez-Ferrero, J. (2021). Are narcissistic CEOs more tax aggressive? The moderating role of internal audit committees. Journal of Business Research, 129, 223-235. https://ideas.repec.org/a/eee/jbrese/v129y2021icp223-235.html.

Gul, F.A., Krishnamurti, C., Shams, S., & Chowdhury, H. (2020). Corporate social responsibility, overconfident CEOs and empire building: Agency and stakeholder theoretic perspectives. Journal of Business Research, 111, 52–68. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2020.01.035.

Hajianejad, A., & Danesh Saravorudi, S.R. (2019). Investigating the effect of agency cost and liquidity on tax avoidance through profitability. Journal of Accounting Knowledge, 10(1), 115-136. jak.uk.ac.ir/article_2266.html [In Persian].

Hambrick, D.C. (2007). Upper echelons theory: An update. Academy of Management Review, 32(2), 334–343. https://www.jstor.org/stable/20159303.

Hanlon, M., & Heitzman, S. (2010). A review of tax research, Journal of Accounting and Economics, 5(3), 127-178. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2010.09.002.

Hasani Alghar, M., & Sheri Anaghiz, S. (2017). Investigating the effect of managerial ability on tax avoidance. Journal of Accounting Knowledge, 8(1), 107-134. https://jak.uk.ac.ir/article_1649.html?lang=en [In Persian].

Heaton, J. (2002). Managerial optimism and corporate finance. Financial Management, 31(2), 33-45. http://dx.doi.org/10.2307/3666221.

Hope, O.K., & Thomas, W.B. (2008). Managerial empire building and firm disclosure. Journal of Accounting Research, 46(3), 591–626. https://doi.org/10.1111/j.1475-679X.2008.00289.x.

Jensen, M.C., & Meckling, W.H. (1976). Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure. Journal of Financial Economics, 3(4), 305-360. https://doi.org/10.1016/0304-405X(76)90026-X.

Jensen, M.C. (1986). Agency costs of free cash flow, corporate finance and takeovers. American Economic Review, 76(2), 323–329. https://www.jstor.org/stable/1818789.

Kamali Manfard, S., & Ali Ahmadi, S. (2017). The effect of management ability on tax avoidance and firm value using data envelopment analysis. Journal of Accounting Knowledge, 8(1), 135-154. jak.uk.ac.ir/article_1650.html [In Persian].

Levi, M., Li, K., & Zhang, F. (2014). Director gender and mergers and acquisitions. Journal of Corporate Finance, 28, 185–200. https://doi.org/10.1016/j.jcorpfin.2013.11.005.

Lee, K.Y., & Yoon, S.M. (2020). Managerial ability and tax planning: Trade-off between tax and nontax costs. Sustainability, 12(370), 1-13. https://doi.org/10.3390/su12010370.

Lee, C.H., & Bose, S. (2021). Do family firms engage in less tax avoidance than non-family firms? The corporate opacity perspective. Journal of Contemporary Accounting & Economics, 17(2), 1–22. DOI: 10.1016/j.jcae.2021.100263.

Lim, Y.D. (2011), Tax avoidance, cost of debt and shareholder activism: Evidence from Korea. Journal of Banking and Finance, 35(2), 456-470. https://ideas.repec.org/a/eee/jbfina/v35y2011i2p456-470.html.

McGuire, S.T., Dechun, W., & Wilson, R.J. (2014). Dual class ownership and tax avoidance. The Accounting Review, 89(4), 1487–1516. https://www.jstor.org/stable/24468348.

Meng, Q., Zhong, Z., Li, X., & Wang, S. (2023). What protects me also makes me behave: The role of directors' and officers' liability insurance on empire-building managers in China. Pacific-Basin Finance Journal, 80, 102085. https://doi.org/10.1016/j.pacfin.2023.102085.

Rego, S.O., & Wilson, R. (2012). Equity risk incentives and corporate tax aggressiveness. Journal of Accounting Research, 50(3), 775-810. https://doi.org/10.1111/j.1475-679X.2012.00438.x.

Safari Grayili, M., & Poudineh, S. (2016). Tax avoidance and timeliness of profit announcement: An empirical test from Tehran Stock Exchange. Tax Bulletin, 31(79), 101-118. https://taxjournal.ir/article-1-983-fa.html [In Persian].

Slemrod, J. (2004). The economics of corporate tax selfishness. National Bureau of Economic Research (NBER), 57(4), 877-899. https://www.jstor.org/stable/41790265.

Shams, S., Bose, S., & Gunasekarag, A. (2022). Does corporate tax avoidance promote managerial empire building? Journal of Contemporary Accounting and Economics, 18,100293. https://ssrn.com/abstract=3968575.

Sheypourian, S., Minaei, S., & Dehghan Mahmoudi, P. (2014). Investigating the relationship between managers' narcissism, sales growth and profitability with tax avoidance. New research approaches in management and accounting, 7 (24), 1750-1763. https://www.majournal.ir/index.php/ma/article/view/1989 [In Persian].

Sutrisno, P., Utama, S., Anitawati Hermawan, A., & Fatima, E. (2022). Founder and descendant vs. professional CEO: Does CEO overconfidence affect tax avoidance in the Indonesia case? Economies, 10(12), 327. https://doi.org/10.3390/economies10120327.

Weiskirchner Merten, K. (2023) Capital budgeting and managerial empire building. Accounting and Business Research, 53(4), 416-438. https://doi.org/10.1080/00014788.2021.2021502.

Xu, L. (2024). CEO greed and corporate tax avoidance. Journal of Strategy and Management, 17(1), 41-58. DOI: 10.1108/JSMA-01-2023-0002.

Young, C.S., Chen, C.H., Chien, F.L., & Yu, T.Y. (2014). Managerial empire building and segment reporting quality: The role of auditor industry specialization. Corporate Ownership and Control, 12(1), 518-530. DOI: 10.22495/cocv12i1c5p5.