دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله دانش حسابداری 2008-8914 17 2 2026 07 23 Ethical Concerns Related to the Use of Artificial Intelligence In Accounting نگرانی‌های اخلاقی کاربرد هوش مصنوعی در حسابداری 1 22 4760 10.22103/jak.2025.24100.4102 FA ثریا رضایی گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. محمد عرب مازار یزدی گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. وحید منتی گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. Journal Article 2024 10 04 Objective: The integration of artificial intelligence into accounting presents a promising frontier with substantial potential benefits; however, it requires careful ethical consideration. Addressing this issue necessitates continuous monitoring, evaluation, and regulation of algorithms to minimize bias and promote fairness in decision-making. Therefore, this study identifies the ethical concerns associated with this emerging technology in the field of accounting and prioritizes them based on their significance as perceived by the research population. Additionally, by employing exploratory factor analysis, the study identifies the factors influencing AI-related ethical concerns in accounting. Method: Initially, through a literature review and investigation, 17 main ethical concerns were identified by examining the key issues raised by researchers. Subsequently, a researcher-made questionnaire was designed based on these identified concerns. To ensure the validity and reliability of the research instrument, its validity and reliability were examined and confirmed. For this purpose, professors and postgraduate accounting students from Iran's public universities were surveyed. Using non-probability and snowball sampling methods, a total of 34 professors and 226 students were selected as the statistical sample. The research data were collected using a questionnaire and then analyzed using the Mann–Whitney and Friedman tests, exploratory factor analysis, and structural equation modeling in SPSS and PLS software. Results: The results of the exploratory factor analysis classified the concerns into the following factors: ethical concerns in the use of AI, long-term concerns, and ethical concerns in the implementation of AI. Significant differences were found between professors and students regarding the importance of ethical concerns related to AI implementation and long-term impacts, with students placing greater emphasis on these concerns than professors. However, there were no significant differences between the two groups concerning ethical concerns related to AI usage, with both groups assigning similar importance to these concerns. Overall, from the professors' perspective, the lack of appropriate and structured education was considered the most important concern, while the concern regarding AI domination over humans was considered the least important. From the students’ perspective, algorithmic bias was considered the most important concern, whereas distrust in AI was regarded as the least important. Other studies also indicate that ethical concerns, such as the dehumanization of roles, lack of proper planning and infrastructure, and the potential for AI to disrupt rather than support accounting practices, may serve as significant barriers to the acceptance of AI in accounting. Therefore, emphasis is placed on strategic investment, educational reform, global learning, and ethical governance. Conclusion: Similar studies highlight that algorithmic bias, lack of appropriate and structured education, and data privacy are among the most significant ethical concerns related to AI. Addressing these ethical challenges is crucial for strengthening trust and ensuring the responsible use of AI in accounting practices. Strong encryption protocols, regular audits, and the provision of appropriate, structured education in a gradual and systematic manner can help mitigate these ethical concerns. In a country such as Iran, developing suitable infrastructure and implementing meticulous planning for the integration of AI into the accounting profession are also essential. هدف: پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت‌بندی نگرانی‌های اخلاقی هوش مصنوعی در حسابداری انجام شد. روش: ابتدا از طریق مرور گسترده ادبیات 17 نگرانی اخلاقی اصلی شناسایی شد. سپس براساس این نگرانی‌ها پرسشنامه‌ای پژوهشگر ساخته طراحی شد. جامعه آماری پژوهش متشکل از استادان و دانشجویان حسابداری در ده دانشگاه دولتی ایران است که به ترتیب به روش نمونه‌گیری غیرتصادفی و گلوله‌برفی، تعداد 34 استاد و 226 دانشجو به‌عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. داده‌های جمع‌آوری شده، با آزمون‌های من‌ویتنی، فریدمن، تحلیل عاملی اکتشافی و مدل‌سازی معادلات ساختاری تحلیل شدند. یافته‌ها: از دید استادان، کمبود آموزش مناسب و ساختاریافته و از نظر دانشجویان نگرانی سوگیری الگوریتمی دارای بیشترین اهمیت است. نگرانی تسلط هوش مصنوعی بر انسان از دید استادان و نگرانی عدم اعتماد به هوش مصنوعی از نظر دانشجویان دارای کمترین اهمیت است. دیگر یافته‌های پژوهش نیز نشان می‌دهد، نگرانی‌های اخلاقی مانند انعطاف‌ناپذیری انسان، عدم برنامه‌ریزی و زیر ساخت مناسب، پتانسیل ایجاد اختلال در هوش مصنوعی به‌جای حمایت، می‌تواند به‌عنوان موانع مهمی برای پذیرش هوش مصنوعی در حسابداری عمل کند. نتیجه‌گیری: در مطالعات مشابه تعصب و سوگیری الگوریتمی، کمبود آموزش مناسب و سطح‌بندی شده و حفظ حریم خصوصی داده از مهم‌ترین نگرانی‌های اخلاقی هوش مصنوعی است. پرداختن به این چالش‌های اخلاقی برای تقویت اعتماد و استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی بسیار مهم خواهد بود.

https://jak.uk.ac.ir/article_4760_8711270b8e95b468bf02f8d24ce01ea4.pdf

دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله دانش حسابداری 2008-8914 17 2 2026 07 23 Developing a Conceptual Model for Blockchain Implementation in the Value-Added Tax System Based on Grounded Theory مدل مفهومی پیاده‌سازی بلاکچین در سیستم مالیات بر ارزش افزوده مبتنی‌بر نظریه داده‌بنیاد 23 52 5075 10.22103/jak.2025.25654.4204 FA امیرمحمد رضائی گروه حسابداری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران. 0009-0009-8844-2412 محمدرضا اولی گروه حسابداری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. آرزو خسروانی گروه حسابداری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران. حمید عرفانیان خان‌زاده گروه مدیریت دولتی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. Journal Article 2025 07 29 Objective: The main objective of the study is to present a conceptual model of blockchain implementation in the value-added tax system in Iran. Method: The method of this study was qualitative, with 20 people selected using theoretical non-probability sampling until theoretical saturation was reached. The data of this study were analyzed and extracted from semi-structured interviews using MaxQda software from the interview texts in three stages of open, axial and selective coding. Results: In this study, after reviewing and coding the interview texts with the help of MaxQda software and measuring content validity (CVR and CVI), the final codes were placed in 20 main categories and 50 subcategories in the paradigmatic model of blockchain implementation in the value-added tax system. Thus, 3 categories for causal conditions, 3 categories for background factors, 3 categories for intervening conditions, 4 categories for actions and strategies, and 7 categories for consequences related to a central research category were identified. Conclusion: The use of blockchain technology in the Iranian VAT system can significantly help improve the efficiency and accuracy of this system. In particular, blockchain-based administrative automation can accelerate the evaluation of tax cases and use technology to evaluate documents more accurately. This leads to increased transparency, reduced errors, and enhanced responsiveness in tax processes. هدف: هدف اصلی این پژوهش ارائه مدل مفهومی پیاده‌سازی بلاکچین در سیستم مالیات بر ارزش افزوده در ایران است. چرا که پیاده‌سازی فناوری بلاکچین در نظام مالیات بر ارزش افزوده می‌تواند به‌عنوان راهکاری نوآورانه جهت ارتقاء شفافیت، اثربخشی فرآیندهای مالیاتی و عدالت اقتصادی شناخته شود. روش: روش این تحقیق کیفی بوده که با بکارگیری استراتژی داده بنیاد (برگرفته از نظریه اشتراوس و کوربین) انجام شده است. مشارکت‌کنندگان در تحقیق حاضر خبرگان رشته‌های حسابداری و کامپیوتر و مدیران مالی و مالیاتی بوده‌اند که با دارا بودن شرایط و ضوابطی (که در متن مقاله ذکر شده) به روش نمونه‌گیری غیراحتمالی نظری تعداد 20 نفر از آنها تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌های این تحقیق از مصاحبه‌های نیمه ساختار یافته با بکارگیری نرم‌افزار MaxQda از متون مصاحبه‌ها در سه مرحله‌ی کُدگذاری باز، محوری و انتخابی مورد تحلیل و استخراج قرار گرفتند. یافته‌ها: در این پژوهش پس از بررسی و انجام مراحل کُدگذاری متن مصاحبه‌های صورت گرفته با کمک نرم‌افزار مکس‌کیودا و سنجش روایی محتوایی (CVR و CVI)، کُدهای نهایی در 20 مقوله اصلی و 50 مقوله فرعی در الگوی پارادایمی پیاده‌سازی بلاکچین در سیستم مالیات بر ارزش افزوده جانمایی شدند. به‌طوری‌که 3 مقوله برای شرایط علّی، 3 مقوله برای عوامل زمینه‌ای، 3 مقوله برای شرایط مداخله‌گر، 4 مقوله برای راهبردها و 7 مقوله برای پیامدها مرتبط با یک مقوله محوری پژوهش شناسایی شدند. نتیجه‌گیری: استفاده از فناوری بلاکچین در سیستم مالیات بر ارزش افزوده ایران می‌تواند به طور قابل توجهی به بهبود کارایی و دقت این سیستم کمک کند. بویژه، اتوماسیون اداری مبتنی‌بر بلاکچین می‌تواند ارزیابی پرونده‌های مالیاتی را تسریع کرده و از فناوری برای ارزیابی دقیق‌تر مستندات استفاده نماید. این امر به افزایش شفافیت، کاهش خطاها و تقویت سرعت پاسخگویی در فرآیندهای مالیاتی منجر می‌شود و زیرساخت‌های مالیاتی را به سمت بهره‌وری بیشتر هدایت می‌کند.

https://jak.uk.ac.ir/article_5075_3b3beda44c2ee39817e35958e1b985ae.pdf

دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله دانش حسابداری 2008-8914 17 2 2026 07 23 Investigating the Effect of Personal and Organizational Variables on Fraud Tolerance بررسی تأثیر متغیرهای شخصی و سازمانی بر تحمل و چشم‌پوشی از تقلب 53 70 4704 10.22103/jak.2025.24385.4117 FA فهیمه ابراهیمی استادیار گروه حسابداری، دانشگاه جهرم، فارس، ایران. امین رستمی استادیار حسابداری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. Journal Article 2024 11 16 Objective: The purpose of the present study is to investigate the effect of personal and organizational constructs on fraud tolerance, considering the moderating role of perceived organizational ethical culture. Method: The statistical population of this study includes accountants and chief financial officers (CFOs) of manufacturing companies listed on the Tehran Stock Exchange. The required data were collected using a survey method and standard questionnaires administered to 214 accountants and chief financial officers in 2024. In this research, structural equation modeling using the partial least squares method was employed for data analysis. Results: The results of the hypothesis tests indicate that the constructs of moral disengagement and self-enhancing values have a positive and significant effect on fraud tolerance. Furthermore, there is a negative and significant relationship between the constructs of self-efficacy, self-transcending values, and perceived organizational ethical culture and fraud tolerance. In addition, no evidence was found for the moderating effect of perceived organizational ethical culture on the relationship between the personal constructs under study and fraud tolerance. Conclusion: The results of this study indicate that, in identifying the roots of fraudulent behaviors in companies and assessing fraud risk, attention to personal and organizational constructs as factors influencing fraud tolerance can be beneficial. هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر سازه‌های شخصی و سازمانی بر تحمل و چشم‌پوشی از تقلب با در نظر گرفتن نقش متغیر تعدیلی ادراک از فرهنگ اخلاقی سازمانی شده است. روش: جامعه آماری این پژوهش شامل حسابداران و مدیران مالی شرکت‌های تولیدی پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران است. داده‌های مورد نیاز با استفاده از روش پیمایشی و از طریق پرسشنامه استاندارد از 196 نفر از حسابداران و مدیران مالی در سال 1403 جمع‌آوری شده است. در این پژوهش از مدل‌سازی معادلات ساختاری به روش کمترین مربعات جزئی برای تجزیه و تحلیل داده‌‌ها استفاده شده است. یافته‌ها: نتایج حاصل از آزمون فرضیه‌ها حاکی از آن است که سازه‌های بی‌تفاوتی اخلاقی و ارزش‌های خودخواهانه دارای تأثیر مثبت و معناداری بر تحمل و چشم‌پوشی از تقلب هستند و رابطه منفی و معناداری بین سازه‌های خودکارآمدی، ارزش‌های نوع‌دوستانه و ادراک از فرهنگ اخلاقی سازمانی با تحمل و چشم‌پوشی از تقلب وجود دارد. همچنین در این پژوهش شواهدی از اثر تعدیلی سازه ادراک از فرهنگ اخلاقی سازمانی بر رابطه بین سازه‌های شخصی مورد بررسی و تحمل و چشم‌پوشی از تقلب یافت نشد. نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از این پژوهش بیانگر این است که به منظور تعیین ریشه‌های رفتارهای متقلبانه در شرکت‌ها و ارزیابی ریسک تقلب توجه به سازه‌های شخصی و سازمانی به عنوان عوامل تأثیرگذار بر تحمل و چشم‌پوشی از تقلب می‌تواند مثمرثمر باشد.

https://jak.uk.ac.ir/article_4704_0d481121ab1146da1de94eeb3a831084.pdf

دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله دانش حسابداری 2008-8914 17 2 2026 07 23 Investigating the Impact of Accounting Conservatism on the Financial Reporting Readability بررسی تأثیر محافظه‌کاری حسابداری بر خوانایی گزارشگری مالی 71 86 4804 10.22103/jak.2025.24087.4099 FA نسرین ورمزیار گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهراء (س)، تهران، ایران. شهناز مشایخ گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهراء (س)، تهران، ایران. Journal Article 2024 09 25 Objective: Accounting conservatism can affect the quantitative information presented in financial statements. It also functions as a corporate governance mechanism and reduces agency costs. Conditional conservatism refers to accounting reporting processes that reduce book value only under unfavorable conditions. In this paper, the authors focus on the qualitative information presented in financial statements and investigate the impact of accounting conservatism on financial reporting readability. Method: This research is applied in terms of purpose and employs a multiple regression analysis approach with panel data in terms of methodology. The study period covers 2017 to 2022. The statistical population includes all companies listed on the Tehran Stock Exchange, from which 129 listed companies (774 firm-year observations) were selected as the sample using the systematic elimination method. Results: The findings indicate that accounting conservatism has a negative and significant effect on financial reporting readability, and the research hypothesis is accepted at the 95% confidence level. The results for the control variables also showed that financial leverage and company size have a negative and positive effect on financial reporting readability, respectively. Finally, the findings related to the specification tests demonstrated that the estimated model was able to explain the dependent variable appropriately and comprehensively using the independent variables. Conclusion: The evidence suggests that applying conditional accounting conservatism procedures leads to lower readability of financial reports in Iranian companies. In other words, the existence of a conservative accounting system leads to reduced information transparency and lower market understanding. هدف: محافظه‌کاری حسابداری همانند حاکمیت شرکتی عمل کرده و هزینه‌های نمایندگی را کاهش می‌دهد. محافظه‌کاری شرطی فرآیندهای گزارشگری حسابداری هستند که ارزش دفتری را فقط در شرایط نامطلوب کاهش می‌دهد. هدف از استفاده روش‌های محافظه‌کارانه در حسابداری، انگیزه‌هایی باشد که شرکت در شرایط ابهام به دنبال تحقق آنها است. یکی از شرایط حاصل از پیش بینی‌ها بر اساس اطلاعات موجود، خوانا بودن گزارش‌های مالی افشاء شده است در این پژوهش سعی می‌شود تأثیر محافظه‌کاری (شرطی) بر خوانایی گزارشگری مالی بررسی شود. روش: برای نیل به هدف پژوهش از اطلاعات مالی نمونه 129 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بر اساس روش غربال‌گری سیستماتیک و روش رگرسیون چند متغیره استفاده شد. دوره زمانی این پژوهش 1396 تا 1401 است. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد محافظه‌کاری شرطی تأثیر منفی و معناداری بر خوانایی گزارشگری مالی دارد. اگر محافظه‌کاری شرطی بیشتر شود خوانایی گزارش‌های مالی ضعیف‌تر شده و شفافیت و مربوط بودن اطلاعات کاهش می‌یابد. نتیجه‌گیری: شواهد حاکی از آن است که در شرکت‌های ایرانی اعمال رویه‌هایی مانند قاعده اقل بهای تمام شده به عنوان مصادیق محافظه‌کاری شرطی، منجر به خوانایی کمتر گزارش‌های مالی می‌شود. به عبارت دیگر وجود سیستم حسابداری محافظه‌کارانه در شرکت‌های نمونه منجر به کاهش ارائه اطلاعات و همچنین کاهش قابلیت فهم بازار می‌شود.

https://jak.uk.ac.ir/article_4804_5d3d2fd7f1ed989f05fd68ed40d35f3f.pdf

دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله دانش حسابداری 2008-8914 17 2 2026 07 23 Audit Opinion, Stock Price Crash Risk, Corporate Governance Quality اظهارنظر حسابرس، ریسک سقوط قیمت سهام و حاکمیت شرکتی 87 106 4790 10.22103/jak.2025.24085.4098 FA عباسعلی دریائی گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران. یاسین فتاحی گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران. Journal Article 2024 09 25 Objective: Stock price crash risk is an unfavorable event characterized by a severe negative stock return. The primary challenge of this research is to explore the factors associated with stock price crash risk. The objective of the present study is to explain the relationship between auditors' opinions and stock price crash risk, with an emphasis on the quality of corporate governance, based on signaling theory, contingency theory, and public interest theory. Method: To achieve this objective, data from 125 companies (1,250 firm-year observations) listed on the Tehran Stock Exchange from 2013 to 2022 were analyzed using panel data and multivariate regression analysis. Findings: The results indicate a negative and significant relationship between the quality of corporate governance and stock price crash risk. Additionally, a positive and significant relationship was observed between the type of auditors' opinions and stock price crash risk. Based on these findings, it can be concluded that, in companies with a high level of conflict of interest, the presence of effective corporate governance mechanisms is essential for preventing stock price crashes. Conclusion: The findings emphasize that, in companies characterized by high levels of conflict of interest, strong corporate governance and independent, transparent auditing can serve as effective tools for reducing stock price crash risk. This implies that shareholders and potential investors should consider the impact of sound corporate governance on stock prices. هدف: حضور حسابرسان مستقل می‌تواند به افزایش شفافیت و اعتبار گزارش‌های مالی شرکت‌ها منجر شود، که این امر می‌تواند از ریسک سقوط قیمت سهام جلوگیری کند. چرا که سرمایه‌گذاران با اطمینان بیشتری به اطلاعات مالی دسترسی پیدا کرده و تصمیمات آگاهانه‌تری در خصوص خرید یا فروش سهام می‌گیرند. هدف از پژوهش حاضر، تبیین رابطه بین اظهارنظر حسابرس و ریسک سقوط قیمت سهام با تأکید بر کیفیت حاکمیت شرکتی مبتنی بر تئوری‌های علامت‌دهی، اقتضایی و منافع عمومی است. روش: برای این منظور، از داده‌های 125 شرکت (1250 سال- شرکت) پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران از سال 1392 تا 1401 با استفاده از داده‌های ترکیبی و رگرسیون چندمتغیره مورد برازش قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد رابطه منفی و معناداری بین نرخ حاکمیت شرکتی و ریسک سقوط قیمت سهام وجود دارد. همچنین، رابطه مثبت و معناداری بین نوع اظهارنظر حسابرسان و ریسک سقوط قیمت سهام مشاهده شد. بر اساس این یافته‌ها می‌توان گفت در شرکت‌هایی که تضاد منافع زیاد است، وجود سازوکارهای حاکمیت شرکتی مناسب برای جلوگیری از کاهش سقوط قیمت سهام ضروری است. نتیجه‌گیری: نتایج تحقیق نشان‌دهنده این است که بهبود حاکمیت شرکتی می‌تواند منجر به کاهش ریسک سقوط قیمت سهام شود و در عین حال، نوع اظهارنظر حسابرسان تأثیر مثبت و معناداری بر این ریسک دارد. بنابراین، تقویت سازوکارهای حاکمیت شرکتی و توجه به نظرات حسابرسان در شرکت‌ها با تضاد منافع بالا، برای حفظ ارزش سهام حائز اهمیت است.

https://jak.uk.ac.ir/article_4790_9b2ebafe971646c841415d4ffec705d9.pdf

دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله دانش حسابداری 2008-8914 17 2 2026 07 23 Elaboration of the Matrix of Strategic Reference Points in Terms of The Cultural Responsibility Accounting Ontology تدوین ماتریس نقاط مرجع استراتژیک از منظر هستی‌شناسی مفهومِ حسابداری مسئولیت‌پذیری فرهنگی 107 132 4768 10.22103/jak.2025.24301.4114 FA مرضیه جمع‌دار گروه حسابداری، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران. میثم عرب زاده گروه حسابداری، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران. مهدی صفری گرایلی گروه حسابداری، واحد بندرگز، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرگز، ایران. حسین پناهیان گروه حسابداری، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران. Journal Article 2024 11 01 Objective: The essence of accounting knowledge, in terms of epistemological principles, is to meet the information needs of users, which has gradually become part of companies’ social accountability mechanisms. Cultural responsibility, as an emerging foundation in this field, can transform accounting knowledge into a range of effective informational functions at the level of financial markets and gradually strengthen the existential philosophy of the accounting profession. The purpose of this research is to elaborate the matrix of strategic reference points in terms of the ontology of cultural responsibility accounting. Method: This study, through two phases consisting of phenomenological and fuzzy network analysis processes, sought first to develop a matrix of strategic reference points for the ontology of the accounting concept of cultural responsibility and, second, to evaluate the identified propositional categories and themes in the context of capital market companies. Therefore, in terms of methodology, this study is considered exploratory, developmental, and mixed-methods in nature. The data collection process in the first phase involved interviews with experts and experienced individuals who possessed adequate knowledge of the phenomenon under investigation. In the second phase, due to the focus on the fuzzy network process, the panel group method was employed. Accordingly, seven groups of four participants were formed from experienced accountants working in companies with a higher level of adherence to the Sustainable Development Goals (SDGs), based on reports published by the Stock Exchange Organization. Results: The results of the first phase of the study indicate the formation of a strategic reference matrix consisting of four quadrants: “procedures related to carbon disclosure,” “procedures related to management accounting disclosure,” “procedures related to the disclosure of social functions,” and “procedures related to the disclosure of legal functions.” In the second phase of the study, it was determined that among the four categories of the strategic reference matrix of cultural responsibility accounting, the fourth category, titled “procedures related to the disclosure of legal functions,” demonstrates a more comprehensive role in the implementation of cultural responsibility accounting in the context of capital market companies. Conclusion: The obtained results indicate that, under the category of procedures related to the disclosure of legal functions, a cycle of information flow is created through which legal inspectors can gain a more comprehensive understanding of the invisible functions of companies. Focusing on this category can provide auditors with detailed information regarding functions such as executive compensation, board composition, potential risks, granting of awards, or related-party transactions in interpretive reports, thereby enhancing their level of adherence to expected institutional and social values. هدف: هدف این مطالعه تدوین ماتریس نقاط مرجع استراتژیک از منظر هستی‌شناسی مفهومِ حسابداری مسئولیت‌پذیری فرهنگی است. روش: این مطالعه طی دو فاز از فرآیندهای تحلیل پدیدار شناسی و فازی شبکه‌ای تلاش نمود تا اولاً نسبت به تدوین ماتریس نقاط مرجع استراتژیک جهت هستی‌شناسی مفهوم حسابداری مسئولیت‌پذیری فرهنگی اقدام نماید، ثانیاً به دنبال ارزیابی مقوله‌ها و مضامین گزاره‌ای شناسایی شده، در بستر شرکت‌های بازار سرمایه بود. لذا به لحاظ روش شناسی این مطالعه اکتشافی، توسعه‌ای و ترکیبی محسوب می‌شود. ماهیت جمع آوری داده‌ها در این مطالعه در فاز اول مصاحبه با خبرگان و افراد باتجربه است که از آگاهی متناسبی از پدیده مورد بررسی برخوردار بودند. در فاز دوم نیز به واسطه تمرکز بر فرآیند فازی شبکه‌ای از فرآیند گروه پانل استفاده شد. به طوری‌که 7 گروه 4 نفره از حسابدارانِ با تجربه شرکت‌هایی که سطح پایبندی بالاتری از نظر اهداف توسعه پایدار طبق گزارش‌های سازمان بورس اوراق بهادار دارند، تشکیل شد. یافته‌ها: نتایج در فاز اول مطالعه حکایت از تشکیل ماتریس مرجع استراتژیک با چهار ربع «رویه‌های مرتبط با افشاء کربن»؛ «رویه‌های مرتبط با افشاء حسابداری مدیریت»؛ «رویه‌های مرتبط با افشاء عملکردهای اجتماعی» و «رویه‌های مرتبط با افشاء عملکردهای قانونی» دارد. همچنین در فاز دوم مطالعه مشخص شد، از بین 4 مقوله ماتریس مرجع استراتژیک حسابداری مسئولیت‌پذیری فرهنگی، مقوله چهارم با عنوان رویه‌های مرتبط با افشاء عملکردهای قانونی، کارکرد فراگیرتری در پیاده‌سازی حسابداری مسئولیت‌پذیری فرهنگی در بستر شرکت‌های بازار سرمایه دارد. نتیجه‌گیری: نتایج کسب شده نشان دهنده این مزیت هستند که تحت مقوله رویه‌های مرتبط با افشاء عملکردهای قانونی، چرخه‌ای از جریان اطلاعاتی به وجود می‌آید تا بازرسان قانونی بتوانند، شناخت جامع‌تری از کارکردهای نامشهود شرکت‌ها داشته باشند. تمرکز بر این مقوله می‌تواند جزئیاتی از عملکردهایی مثل پاداش مدیران، ترکیب هیئت مدیره، ریسک‌های احتمالی، اهدا جوایز و یا معاملات با اشخاص وابسته را در گزارش‌های تفسیری به بازرسان ارائه دهند تا سطح پایبندی خود به ارزش‌های مورد انتظار نهادی و اجتماعی را توسعه بخشند.

https://jak.uk.ac.ir/article_4768_39d693b1bc95007c10f24d44c071e08b.pdf

دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله دانش حسابداری 2008-8914 17 2 2026 07 23 Investigating the Effect of the Same Tenure of CEO and CFO on the Audit Fees بررسی تأثیر همسانی دوره تصدی مدیرعامل و بالاترین مقام مالی شرکت بر حق‌الزحمه حسابرسی 133 156 4762 10.22103/jak.2025.24123.4103 FA مرتضی عدل زاده گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، ایران. مهدی نیک روش گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. Journal Article 2024 10 05 Objective: The relationship between a firm’s CEO and CFO is one of the important aspects of the firm’s management team; however, the economic consequences of this relationship have received limited attention. Considering the importance of this relationship, this research investigates the effect of CEO–CFO tenure overlap on audit fees. The theoretical basis of this research is that an increased likelihood of cooperation between the CEO and CFO in undesirable activities leads auditors to increase audit fees due to higher perceived risk. Method: In terms of purpose, this study is applied research that examines the relationships between the target variables using a descriptive-causal approach. Since the research data used to test the hypotheses are based on historical documents, the study has a retrospective nature. The hypotheses were tested using a sample of 84 companies listed on the Tehran Stock Exchange during the period from 2016 to 2021, employing panel data analysis with year and industry effects controlled and using a multivariable regression model. Audit fees were measured using the natural logarithm of the firm’s audit fee. Tenure overlap was measured using two criteria: simultaneous commencement of tenure and appointment of the CFO by the current CEO. Earnings quality was measured using performance-matched discretionary accruals. Results: The results of this research show that CEO–CFO tenure overlap, as well as the appointment of the CFO by the current CEO, is associated with an increase in audit fees, indicating higher audit risk. However, the effect of tenure overlap on audit fees through the mediating variable of earnings quality was not confirmed. Conclusion: The results of the research indicate that CEO–CFO tenure overlap increases audit risk. Based on the theoretical foundations, this increase in audit fees was expected to occur through the mediating role of earnings quality; however, the findings of this research do not support this expectation, and the increase in audit fees through reduced earnings quality was not confirmed. This suggests that although CEO–CFO tenure overlap leads to higher audit risk and, consequently, higher audit fees, this risk may instead be associated with increased fraud risk or other corporate governance issues. The findings of this research suggest that boards of directors should pay close attention to the relationship between the CEO and CFO, particularly when the CFO is appointed by the CEO. In addition, the evidence from this study supports the risk-based theory of audit fee determination and highlights the bargaining power of auditors in setting audit fees. هدف: رابطه بین مدیرعامل و بالاترین مقام مالی شرکت یکی از جنبه‌های مهم تیم مدیریتی شرکت و این پژوهش تأثیر یکسانی دوره تصدی مدیرعامل و بالاترین مقام مالی شرکت بر حق‌الزحمه حسابرسی را مورد بررسی قرار داده است. روش: پژوهش حاضر از حیث هدف پژوهشی کاربردی است که با یک رویکرد توصیفی و علّی به بررسی روابط میان متغیرهای هدف می‌پردازد. فرضیه‌های این پژوهش با نمونه‌ای مشتمل بر 84 شرکت در بازار بورس اوراق بهادار تهران، طی سال‌های 1396تا 1401و با بهره‌گیری از داده‌های ترکیبی (با کنترل اثرهای سال و صنعت) آزمون شد. برای اندازه‌گیری حق‌الزحمه حسابرسی از لگاریتم طبیعی حق‌الزحمه حسابرسی شرکت استفاده شد. همسانی دوره تصدی با دو سنجه (شروع دوره تصدی به صورت همزمان و انتصاب مقام ارشد مالی توسط مدیرعامل فعلی) اندازه‌گیری گردید. یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد یکسانی دوره تصدی مدیرعامل و بالاترین مقام مالی شرکت و همچنین انتصاب بالاترین مقام مالی توسط مدیرعامل فعلی، با افزایش حق‌الزحمه حسابرسی همراه است. لیکن تأثیر همسانی دوره تصدی بر حق‌الزحمه حسابرسی از طریق متغیر میانجی کیفیت سود تأیید نگردید. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان می‌دهد همسانی دوره تصدی مدیرعامل و مقام ارشد مالی سبب افزایش حق‌الزحمه حسابرسی می‌شود که نشانگر افزایش ریسک حسابرسی است، لیکن این ریسک صرف نظر از کاهش کیفیت سود، می‌تواند مربوط به افزایش ریسک در سایر حوزه‌ها، نظیر ریسک تقلب یا سایر موضوعات حاکمیت شرکتی باشد.

https://jak.uk.ac.ir/article_4762_5951a68c8ff748237a8f13fc8c80a0da.pdf

دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله دانش حسابداری 2008-8914 17 2 2026 07 23 Audit Partner Narcissism and Audit Reporting Delay: The Role of Tenure and Report Lag خودشیفتگی شرکای حسابرسی و تأخیر در ارائه گزارش حسابرسی: نقش دوره تصدی و تعدد کاری 157 184 4652 10.22103/jak.2025.24083.4097 FA سید علی اکبر تیموریان گروه حسابداری، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران. مهدی مران جوری گروه حسابداری، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران. رضیه علی خانی گروه حسابداری، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران. نعمت رستمی گروه حسابداری، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران. Journal Article 2024 09 24 Objective: To examine the relationship between audit partners’ narcissism and audit report lag, considering the moderating role of audit partner tenure and workload multiplicity. Method: To investigate this objective, three hypotheses were developed. Based on the conditions considered for sample selection, 172 companies were selected using the systematic elimination method over the period from 2015 to 2021, and their data were collected and analyzed using multiple regression for panel data with the fixed effects method through EViews software. Results: The narcissism of the first audit partner and the second audit partner does not have a significant relationship with audit report lag, and partner tenure and workload multiplicity cannot moderate this relationship. The findings are somewhat different for the index based on the use of first and last names in signatures. While the narcissism of the first audit partner does not have a significant relationship with audit report lag, the narcissism of the second audit partner leads to greater delay in issuing the audit report, and audit partner tenure and workload multiplicity do not have a significant effect on this relationship. Conclusion: It is recommended that audit firms periodically assess the personality traits of audit partners and employees, particularly their narcissism, in an effort to reduce the time interval between the fiscal year-end date and the audit report date. By reducing the time required to complete the audit process, fewer resources are consumed for the audit engagement, and audit firms can not only reduce the cost of service delivery but also issue audit reports on time in order to enhance client satisfaction. هدف: بررسی ارتباط بین خودشیفتگی شرکای حسابرسی و تأخیر در ارائه حسابرسی با توجه به نقش دوره تصدی و تعدد کاری شریک حسابرسی. روش: جهت بررسی این هدف سه فرضیه تبیین و بر اساس شرایط در نظر گرفته برای انتخاب نمونه، 172 شرکت به روش حذف سیستماتیک طی سال‌های 1394 تا 1400 انتخاب و اطلاعات آنها جمع‌آوری و با استفاده از رگرسیون چندگانه برای داده‌های تابلویی، به روش اثرات ثابت، از طریق نرم‌افزار ایویوز آزمون گردیده است. یافته‌ها: خودشیفتگی شریک اول حسابرسی و شریک دوم حسابرسی ارتباط معناداری با تأخیر در ارائه گزارش حسابرسی ندارد و دوره تصدی و تعددکاری شریک هم نمی‌تواند این رابطه را تعدیل نماید. یافته‌ها برای شاخص استفاده از نام و نام خانوادگی در امضا کمی متفاوت است، در حالیکه خودشیفتگی شریک اول حسابرسی ارتباطی معنادار با تأخیر در ارائه گزارش حسابرسی ندارد، خودشیفتگی شریک دوم حسابرسی منجر به تأخیر بیشتر در ارائه گزارش حسابرسی می‌شود، و دوره تصدی و تعددکاری شریک حسابرسی دارای اثر معناداری بر این رابطه نیستند. نتیجه‌گیری: به مؤسسه‌های حسابرسی توصیه می‌شود با بررسی دوره‌ای ویژگی‌های شخصیتی شرکای حسابرسی و کارکنان بویژه خودشیفتگی آنها سعی کنند فاصله زمانی بین تاریخ پایان دوره مالی و تاریخ گزارش حسابرسی را کاهش دهند، چرا که با کاهش زمان انجام فرآیند حسابرسی، منابع کمتری برای پروژه حسابرسی صرف می‌شود و مؤسسات حسابرسی می‌توانند علاوه بر صرفه جویی در بهای تمام شده ارائه خدمات، در راستای جلب رضایت مشتریان گزارش حسابرسی را نیز به موقع صادر نمایند.

https://jak.uk.ac.ir/article_4652_32b54101402d80c875506c673df1433e.pdf

دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله دانش حسابداری 2008-8914 17 2 2026 07 23 The Effect of Working Capital Management and Bargaining Power on the Speed of Business Credit Adjustment تأثیر مدیریت سرمایه در گردش و قدرت چانه‌زنی بر سرعت تعدیل اعتبار تجاری 185 204 4930 10.22103/jak.2025.24127.4104 FA محمد حسین فتحه گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. زهرا خیام حقیقی گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. حامد کارگر گروه حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Journal Article 2024 10 06 Objective: Proper and timely financing is one of the essential and vital factors for the survival of companies and can contribute to their future growth. One type of financing is trade credit financing. Trade credit is one of the most important sources of short-term financing and can play a fundamental role in companies’ business activities. Considering that each company has a target level of trade credit that it seeks to achieve, the purpose of this study is to investigate the effect of working capital management and bargaining power on the speed of adjustment toward target trade credit. Method: This research is applied in nature and, methodologically, is an ex post facto study, as it examines relationships after the occurrence of events. The statistical population of the study consists of companies listed on the Tehran Stock Exchange, covering the period from 2010 to 2023. Finally, by applying the systematic elimination method, 137 companies were selected from the statistical population for the final sample. Results: The statistical results showed that working capital management can increase the speed of adjustment toward target trade credit. In addition, managers’ bargaining power in business negotiations has a direct effect on the speed of trade credit adjustment and accelerates the achievement of target trade credit. Conclusion: Through proper management of working capital, the speed of adjustment toward target trade credit can be increased, enabling companies to maximize their ability to obtain financing through credit. Effective working capital management creates greater stability in the cash conversion cycle, attracts creditors’ confidence, and allows companies to gain an advantage over competitors in securing credit. Furthermore, managers’ bargaining power serves as a valuable asset in negotiations, enabling them to persuade the other party effectively. هدف: تأمین مالی مناسب و به موقع از عوامل ضروری و حیاتی در بقای حیات شرکت‌ها است که در آینده می‌تواند رشد شرکت را به دنبال داشته باشد. از انواع تأمین مالی می‌توان به تأمین مالی اعتباری اشاره کرد. اعتبار تجاری مهم‌ترین منبع تأمین مالی کوتاه‌مدت است که می‌تواند نقش اساسی در فعالیت‌های تجاری شرکت‌ها داشته باشد. با توجه به اینکه هر شرکت یک اعتبار تجاری هدف داشته که تلاش می‌کند به آن دست یابد، بنابراین، هدف مطالعه حاضر بررسی تأثیر مدیریت سرمایه در گردش و قدرت چانه‌زنی بر سرعت تعدیل اعتبار تجاری است. روش: پژوهش ارائه شده از نوع کاربردی و همچنین از نظر روش‌شناختی به جهت اینکه پس از رخ دادن رویدادی به بررسی آن پرداخته است از نوع همبستگی علی و پس رویدادی است. جامعه آماری مورد مطالعه بورس اوراق بهادار تهران بوده و دوره مورد مطالعه از سال 1389 الی 1402 است. در نهایت با اعمال شرایط حذف سیستماتیک، 137 شرکت در غربال نهایی از جامعه آماری لحاظ شده‌اند. یافته‌ها: نتایج آماری نشان داد مدیریت سرمایه در گردش می‌تواند سرعت تعدیل اعتبار تجاری را در دستیابی به اعتبار تجاری بهینه افزایش دهد. همچنین قدرت چانه‌زنی مدیران در مذاکرات تجاری نیز تأثیر مستقیم بر سرعت تعدیل اعتبار تجاری داشته و سرعت دستیابی به اعتبار تجاری هدف را افزایش می‌دهد. نتیجه‌گیری: با مدیریت صحیح سرمایه جاری شرکت می‌توان سرعت تعدیل اعتبار تجاری را افزایش داد تا در نهایت شرکت از حداکثر توان خود در دریافت اعتبارات در جهت تأمین مالی استفاده نماید، زیرا با مدیریت سرمایه در گردش ثبات بالایی در میزان چرخه تبدیل نقدینگی ایجاد و نظرات اعتباردهندگان جلب و شرکت می‌تواند به نسبت رقبا گوی سبقت را در میزان جلب اعتبارات برباید. همچنین قدرت چانه‌زنی برگ برنده مدیران در مذاکرات اعتباری است، که می‌توانند طرف مقابل را به وسیله آن متقاعد نمایند.

https://jak.uk.ac.ir/article_4930_7f8f3e9beb71ca10cfee59e4e5789f48.pdf

دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله دانش حسابداری 2008-8914 17 2 2026 07 23 The Relationship Between Corporate Social Responsibility and Stock Price Crash Risk: The Moderating Roles of Regulatory Mechanisms and Information Asymmetry رابطه بین مسئولیت‌های اجتماعی شرکت و ریسک سقوط قیمت سهام با تأکید بر نقش تعدیلی سازوکارهای نظارتی و عدم تقارن اطلاعاتی 205 226 4925 10.22103/jak.2025.24420.4120 FA ماندانا طاهری گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. امین منصور دهقان گروه حسابداری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. Journal Article 2024 11 25 Objective: This study investigates the relationship between corporate social responsibility (CSR) and stock price crash risk, with particular emphasis on the moderating roles of regulatory mechanisms—including institutional ownership and internal control quality—and information asymmetry. Stock price crash risk remains a major concern for investors, corporate managers, analysts, and regulators, as it reflects the sudden release of accumulated negative information and can severely affect capital market stability. Understanding the factors that influence this risk provides valuable insights for stakeholders in assessing and predicting future stock price crashes. Method: The statistical sample was selected using a systematic elimination procedure. Based on predefined screening criteria, 125 companies listed on the Tehran Stock Exchange were included in the final sample. The research hypotheses were tested using panel data regression models. Results: The findings indicate that corporate social responsibility significantly reduces stock price crash risk. In addition, regulatory mechanisms, including institutional ownership and internal control quality, significantly weaken the negative relationship between CSR and stock price crash risk, suggesting that these governance mechanisms partially substitute for the monitoring role of CSR. However, information asymmetry does not have a significant moderating effect on the relationship between CSR and stock price crash risk. Conclusion: The results suggest that when corporate social responsibility is implemented as a genuine governance and accountability mechanism rather than a tool for managerial self-interest, it effectively reduces stock price crash risk by enhancing transparency and reducing information opacity. Institutional ownership and strong internal control systems further strengthen corporate governance and improve financial reporting quality, thereby reducing the incremental role of CSR in mitigating crash risk. Although information asymmetry is generally associated with a higher likelihood of stock price crashes by enabling managers to conceal unfavorable information, it does not significantly moderate the relationship between CSR and stock price crash risk. Overall, the findings highlight the complementary roles of CSR and corporate governance mechanisms in enhancing market transparency and reducing stock price crash risk. هدف: هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی رابطه بین مسئولیت‌های اجتماعی و ریسک سقوط قیمت سهام با تأکید بر نقش تعدیلی سازوکارهای نظارتی (مالکیت نهادی و کنترل‌های داخلی) و عدم تقارن اطلاعاتی است. به عبارتی، ریسک سقوط قیمت سهام همواره یک موضوع با اهمیت و چالش برانگیز برای تحلیلگران، سرمایه‌گذاران مدیریت شرکت‌ها و قانون‌گذاران بوده است و شناخت عوامل مؤثر بر آن می‌تواند برای ذینفعان در تحلیل و پیشبینی رخداد آن مؤثر واقع شود. روش: پژوهش حاضر به منظور انتخاب نمونه آماری، از روش حذف سیستماتیک بهره گرفته است. بر این اساس، با توجه به معیارهای مشخص، تعداد 125 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران به‌عنوان نمونه‌ای برای بررسی فرضیه‌های پژوهش انتخاب و برای آزمون این فرضیه‌ها، از مدل رگرسیونی داده‌های ترکیبی استفاده شده است. یافته‌ها: شواهد نشان می‌دهند مسئولیت اجتماعی، ریسک سقوط قیمت سهام را کاهش می‌دهد و سازوکارهای نظارتی (مالکیت نهادی و کنترل داخلی) موجب تضعیف رابطه معکوس مسئولیت اجتماعی و ریسک سقوط قیمت سهام می‌شود. همچنین مشخص شد عدم تقارن اطلاعاتی نقش تعدیلی در رابطه بین مسئولیت اجتماعی و ریسک سقوط قیمت سهام ندارد. نتیجه‌گیری: اگر مسئولیت اجتماعی در شرکت‌ها به درستی پیاده‌سازی شود و به عنوان ابزاری برای مدیران جهت انجام رفتارهای خودخواهانه به ضرر سهامداران عمل نکند، می‌تواند به طور مؤثری ریسک سقوط قیمت سهام را کاهش دهد. سرمایه‌گذاران نهادی و کنترل‌های داخلی به عنوان مهم‌ترین سازوکارهای نظارتی در شرکت می‌توانند با تقویت حاکمیت شرکتی، ریسک سقوط قیمت سهام را کاهش دهند. مالکیت نهادی می‌تواند سطح شفافیت اطلاعات شرکت را افزایش دهد و به سرمایه‌گذاران در اتخاذ تصمیمات منطقی یاری رساند. بر این اساس، هرچه نسبت سهامداری سرمایه‌گذاران نهادی بیشتر باشد، تأثیر مسئولیت اجتماعی شرکت در کاهش ریسک سقوط قیمت سهام کمتر می‌شود. همچنین، شرکتی که به‌طور مداوم گزارش‌های مربوط به کنترل داخلی را ارائه می‌دهد، توانمندی بالای را در زمینه حاکمیت شرکتی نشان می‌دهد. که این موضوع می‌تواند به سرمایه‌گذاران احساس اعتماد بدهد و در نتیجه تأثیر بازدارنده مسئولیت اجتماعی شرکتی بر ریسک سقوط قیمت سهام را کاهش دهد. در شرایطی که عدم تقارن اطلاعاتی وجود دارد، مدیران از امکانات و فرصت‌های بیشتری برای پنهان کردن اخبار منفی و تسریع در افشای اخبار مثبت برخوردارند؛ بنابراین می‌توان نتیجه گرفت عدم تقارن اطلاعاتی، ریسک سقوط قیمت سهام در آینده را افزایش می‌دهد. همچنین، نتایج نشان داد عدم تقارن اطلاعاتی تأثیر تعدیلی بر رابطه مسئولیت اجتماعی و ریسک سقوط قیمت سهام ندارد.

https://jak.uk.ac.ir/article_4925_418f6cd50221a34f51e5c3d0aedea5e0.pdf