دانشگاه شهید باهنر کرمان مجله دانش حسابداری 2008-8914 17 2 2026 07 23 Developing a Conceptual Model for Blockchain Implementation in the Value-Added Tax System Based on Grounded Theory مدل مفهومی پیاده‌سازی بلاکچین در سیستم مالیات بر ارزش افزوده مبتنی‌بر نظریه داده‌بنیاد 23 52 5075 10.22103/jak.2025.25654.4204 FA امیرمحمد رضائی گروه حسابداری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران. 0009-0009-8844-2412 محمدرضا اولی گروه حسابداری، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. آرزو خسروانی گروه حسابداری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران. حمید عرفانیان خان‌زاده گروه مدیریت دولتی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. Journal Article 2025 07 29 <strong>Objective:</strong> The main objective of the study is to present a conceptual model of blockchain implementation in the value-added tax system in Iran.<br /> <br /><strong>Method:</strong> The method of this study was qualitative, with 20 people selected using theoretical non-probability sampling until theoretical saturation was reached. The data of this study were analyzed and extracted from semi-structured interviews using MaxQda software from the interview texts in three stages of open, axial and selective coding.<br /> <br /><strong>Results:</strong> In this study, after reviewing and coding the interview texts with the help of MaxQda software and measuring content validity (CVR and CVI), the final codes were placed in 20 main categories and 50 subcategories in the paradigmatic model of blockchain implementation in the value-added tax system. Thus, 3 categories for causal conditions, 3 categories for background factors, 3 categories for intervening conditions, 4 categories for actions and strategies, and 7 categories for consequences related to a central research category were identified.<br /> <br /><strong>Conclusion:</strong> The use of blockchain technology in the Iranian VAT system can significantly help improve the efficiency and accuracy of this system. In particular, blockchain-based administrative automation can accelerate the evaluation of tax cases and use technology to evaluate documents more accurately. This leads to increased transparency, reduced errors, and enhanced responsiveness in tax processes. <strong>هدف:</strong> <strong>هدف اصلی این پژوهش ارائه مدل مفهومی پیاده‌سازی بلاکچین در سیستم مالیات بر ارزش افزوده در ایران است. چرا که پیاده‌سازی فناوری بلاکچین در نظام مالیات بر ارزش افزوده می‌تواند به‌عنوان راهکاری نوآورانه جهت ارتقاء شفافیت، اثربخشی فرآیندهای مالیاتی و عدالت اقتصادی شناخته شود.</strong><br /><strong> </strong><br /><strong>روش:</strong><strong> </strong><strong>روش این تحقیق کیفی بوده که با بکارگیری استراتژی داده بنیاد (برگرفته از نظریه اشتراوس و کوربین) انجام شده است. مشارکت‌کنندگان در تحقیق حاضر خبرگان رشته‌های حسابداری و کامپیوتر و مدیران مالی و مالیاتی بوده‌اند که با دارا بودن شرایط و ضوابطی (که در متن مقاله ذکر شده) به روش نمونه‌گیری غیراحتمالی نظری تعداد 20 نفر از آنها تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. داده‌های این تحقیق از مصاحبه‌های نیمه ساختار یافته با بکارگیری نرم‌افزار </strong>MaxQda<strong> از متون مصاحبه‌ها در سه مرحله‌ی کُدگذاری باز، محوری و انتخابی مورد تحلیل و استخراج قرار گرفتند.</strong><br /><strong> </strong><br /><strong>یافته‌ها:</strong><strong> </strong><strong>در این پژوهش پس از بررسی و انجام مراحل کُدگذاری متن مصاحبه‌های صورت گرفته با کمک نرم‌افزار مکس‌کیودا و سنجش روایی محتوایی (</strong>CVR<strong> و </strong>CVI<strong>)، کُدهای نهایی در 20 مقوله اصلی و 50 مقوله فرعی در الگوی پارادایمی پیاده‌سازی بلاکچین در سیستم مالیات بر ارزش افزوده جانمایی شدند. به‌طوری‌که 3 مقوله برای شرایط علّی، 3 مقوله برای عوامل زمینه‌ای، 3 مقوله برای شرایط مداخله‌گر، 4 مقوله برای راهبردها و 7 مقوله برای پیامدها مرتبط با یک مقوله محوری پژوهش شناسایی شدند.</strong><br /><strong> </strong><br /><strong>نتیجه‌گیری: استفاده از فناوری بلاکچین در سیستم مالیات بر ارزش افزوده ایران می‌تواند به طور قابل توجهی به بهبود کارایی و دقت این سیستم کمک کند. بویژه، اتوماسیون اداری مبتنی‌بر بلاکچین می‌تواند ارزیابی پرونده‌های مالیاتی را تسریع کرده و از فناوری برای ارزیابی دقیق‌تر مستندات استفاده نماید. این امر به افزایش شفافیت، کاهش خطاها و تقویت سرعت پاسخگویی در فرآیندهای مالیاتی منجر می‌شود و زیرساخت‌های مالیاتی را به سمت بهره‌وری بیشتر هدایت می‌کند.</strong> https://jak.uk.ac.ir/article_5075_3b3beda44c2ee39817e35958e1b985ae.pdf